Кафля

Каб трохі сагрэцца ў гэтыя прыгожыя кастрычніцкія дзянькі, давайце ўявім, што мы перанесліся, напрыклад, у XIX стагоддзе, у які-небудзь утульны жылы дом і сядзім у крэсле насупраць печкі або каміна. Ды не якіх-небудзь, а прыгожа аздобленых кафляй - спецыяльным керамічным вырабам у выглядзе пліткі, тыльны бок якой мае форму румпы (адкрытай каробкі) для замацавання ў муроўцы. На мяжы XIX-XX стст. кафляная вытворчасць ў Беларусі сапраўды квітнела: на заводах, што працавалі ў Бабруйску, Барысаве, Віцебску, Копысі, Магілёве, Мінску, выраблялі рэльефныя паліхромныя пліткі і дэкаратыўныя медальёны з выявамі раслін, звяроў і міфалагічных істот у стылістыцы мадэрна. Беларуская кафля экспартавалася і за мяжу. Гэтаму залатому перыяду папярэднічаў доўгі шлях развіцця, бо выраб кафлі на нашых землях быў шырока вядомы яшчэ з XIV ст. Спачатку пліткі стваралі рамеснікі-ганчары ўручную на ганчарным крузе, пазней - у спецыяльных формах з дрэва або гіпса, а ўжо з XVIII ст. кафлярства вылучылася ў асобную галіну прамысловасці.
Беларуская кафля адрознівалася выключнай разнастайнасцю, як паводле форм і прызначэння (сценная, вуглавая, паясовая, карнізная), так і паводле дэкору (гладкая, рэльефная, паліваная, размаляваная). Вытворцы дэманстравалі амаль цуды навыкаў і фантазіі, дазваляючы з плітак рознага памеру, колеру і аздаблення ствараць складаныя, падобныя на сапраўдныя творы мастацтва кампазіцыі на печах і камінах любога тыпу. Значны ўплыў на выгляд кафлі мела мода эпохі: напрыклад, у др. пал. XVII ст. панаваў так званы дывановы стыль, дзе кожная плітка з'яўлялася часткай агульнага ўзора ўсёй паверхні печы; у XVII - пач. XVIII ст. распаўсюджванне атрымалі пліткі з геральдычнымі кампазіцыямі; у XVIII ст. для печаў і камінаў у выглядзе абеліскаў, ярусных цыліндраў і іншых складаных формаў стваралі вялікія кафлі-гарэльефы з выявамі раслін, жывёл, людзей. Вельмі папулярнымі былі "галандскія" кафлі - гладкія, з дэталізаванымі кобальтавымі малюнкамі, што адлюстроўвалі пейзажныя, гістарычныя, літаратурныя або жанравыя сцэнкі.
У беларускую мову слова "кафля" трапіла праз польскую з нямецкай, дзе "kachel" абазначае "плітка" і адначасова "гліняны гаршчок", бо першыя кафлі былі сваёй формай значна падобныя на гэты посуд.
Вучым родную мову разам!